Kiedy usługa budowlana jest wykonana?

1 kwietnia 2016 r. Minister Finansów wydał interpretację ogólną (PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141) dotyczącą kontrowersyjnego zagadnienia – momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT dla usług budowlanych oraz budowlano-montażowych. Od 1 stycznia 2014 r. (czyli od chwili modyfikacji zasad powstawania obowiązku podatkowego w VAT) kwestią sporną pozostaje to kiedy można uznać takie usługi za wykonane. Do tej pory interpretacje indywidualne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywały, że usługa budowlana lub budowlano-montażowa zostaje wykonana z chwilą zakończenia ostatniej czynności składającej się na usługę albo dany jej etap, z czym nie zgadzali się przedsiębiorcy z branży budowlanej. Wskazywali oni na to, że decydujący powinien być moment podpisania protokołu potwierdzającego odbiór prac. To protokół potwierdza prawidłowe wykonanie prac i stanowi podstawę do domagania się wypłaty wynagrodzenia.

W interpretacji ogólnej Minister Finansów potwierdził jednak swoje dotychczasowe podejście i wskazał, że dla celów podatku od towarów i usług nie należy wiązać momentu wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej ze spełnieniem formalności cywilnoprawnych. Dla stwierdzenia, że usługa budowlana jest wykonana nie jest więc konieczne podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego lub też np. w przypadku realizacji tych usług na warunkach kontraktowych FIDIC — wystawienie określonych świadectw. Zdaniem Ministra, datą wykonania usługi jest dzień, w którym wykonawca usługi zgłasza je do odbioru (a więc dzień, w którym w opinii wykonawcy zostały one w części lub całości wykonane). Postanowienia kontraktów budowlanych lub dokumenty potwierdzające przebieg robót mogą mieć jedynie znaczenie pomocnicze.

Moim zdaniem prezentowane przez Ministra Finansów stanowisko jest zbyt rygorystyczne. Zakończenie robót budowlanych i przekazanie ich do odbioru nie zawsze bowiem wiąże się z ostatecznym wykonaniem usługi. Warto zwrócić uwagę, że nabywca może jeszcze zgłaszać mniej lub bardziej istotne poprawki, a także całkowicie odmówić przyjęcia prac, jeżeli zamówienie zostało wykonane nieprawidłowo. Co więcej, dopiero potwierdzenie przez strony prawidłowego wykonania usług (np. protokołem odbioru) daje najczęściej podstawę do domagania się zapłaty przez wykonawcę.

W obliczu podtrzymania przez MF dotychczasowego poglądu, firmy budowlane powinny wnikliwie przyglądać się zapisom zawieranych przez siebie kontraktów. W szczególności zalecanym byłoby wprowadzenie podziału usługi na liczne etapy, które dodatkowo byłyby odbierane przez inwestora w krótkich terminach (np. na podstawie przejściowych świadectw odbioru).

Ciekawym rozwiązaniem może się również okazać uznanie usługi budowlanej za usługę ciągłą, bez wyodrębniania poszczególnych etapów i czynności składających się na tę usługę, oraz wprowadzenie cyklicznych okresów rozliczeniowych. Usługa taka będzie uznana za wykonaną na koniec każdego kolejnego okresu rozliczeniowego (co również znajduje potwierdzenie w interpretacji ogólnej MF z 1 kwietnia br.).

Łukasz Chłond
11.04.2016r